Psychotherapie als tijd voor de ziel

Mia Leijssen / Psychopraxis jaargang 11, nummer 2 p. 56-60

Als mensen in psychotherapie komen, zetten ze een cruciale stap: ze staan stil bij hun problemen en ze kiezen impliciet om ‘tijd te maken voor hun ziel’. Lijden of symptomen kunnen gezien worden als wegwijzers naar wat wezenlijk is in het leven en hoe iemand daarvan afgedwaald is. Als de therapeut zich samen met de cliënt gaat afvragen wat de ‘zielsnood’ is, krijgt de onderliggende spirituele malaise erkenning. Of er zich in therapie een spiritueel proces ontwikkelt, heb ik als therapeut niet in de hand, ik kan er enkel condities voor creëren. Voor een fundamentele heling of een spirituele ontwikkeling is het vaak noodzakelijk dat de therapeut expliciete stimulansen geeft en de spirituele dimensie meer in de aandacht plaatst. Uit de grote waaier van mogelijkheden om tijd voor de ziel te maken, belicht ik er hier enkele.

Dimensies van bestaan
We hebben als mens geen absolute vrijheid, ons leven is een gegeven. Vrijheid toont zich in hoe we omgaan met de gegevenheden van ons lichamelijk bestaan, ons bestaan met anderen, ons bestaan met onszelf, en onze relatie tot een systeem van betekenis. Als therapeut leg ik soms aan cliënten iets uit over verschillende dimensies van het bestaan en hoe iemands zelfgevoel zich kan ontwikkelen in de fysieke, de sociale, de psychische, en de spirituele dimensie:

1. De fysieke dimensie betreft alles wat met het stoffelijke, zintuiglijke lichaam en de natuurlijke en de materiële wereld te maken heeft. Hierbij zijn veiligheid, comfort, genot, gezondheid en uiterlijke schoonheid belangrijk. Dreigingen zijn armoede, pijn, ziekte, aftakeling, dood. De zelfbeleving wordt op dit niveau vooral verwoord in termen van dingen (niet) ‘kunnen’ of ‘hebben’.

2. In de sociale dimensie heeft men vooral oog voor iemands plaats in de samenleving of functie in het openbare leven. Hier zijn aanzien, erkenning en succes belangrijke categorieën, maar ook vriendschap, zorgen voor anderen, verantwoordelijkheid dragen en ergens bij horen. De grote bedreigingen zijn: veroordeling, afkeuring, verwerping, eenzaamheid, schuld en schaamte. Op dit niveau spreekt de cliënt vaak over ‘moeten’ of ‘verwachten’.

3. In de psychische dimensie gaat het over iemands persoonlijke ontwikkeling, karaktereigenschappen, psychologische kenmerken. Bij deze gerichtheid op het individu staan zelfkennis, autonomie en vrijheid hoog aangeschreven. Een rijk innerlijk leven is een belangrijke bron van voldoening. Bedreigend zijn hier: verwarring, twijfel, onvolmaaktheid, onvoldoende vrijheid, desintegratie. De zelfactualisatietendens wordt vaak verwoord in termen van ‘willen’ of ‘verlangen’.

4. Het spirituele niveau of het transcendente omvat zelfoverstijgende idealen, een ruimer systeem van zingeving, geloof, geestelijke waarden, ideeën over de mens in een kosmische context, het vinden van ultieme betekenissen. Dreigingen in deze dimensie zijn: zinloosheid, futiliteit, het kwade. Hier is men niet meer bezig met ‘kunnen’, ‘moeten’, ‘willen’; hier is men zich bewust van ‘mogen’ en ‘ontvangen’. In het rijk van de ziel is het wezenlijke niet met het blote oog zichtbaar, verwachtingen worden losgelaten, iets is perfect zoals het op dat moment is, in de overgave zijn geven en ontvangen identiek.

Lees verder*

* Omdat het artikel afkomstig is uit de beveiligde databanken van de HvA, staat het artikel op Intranet.
Inloggen met je eigen gebruikersnaam en wachtwoord.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Artikelen, Zingeving en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s