‘De rechtstaat blijkt een zooitje’

Door René Cuperus

Columnist René Cuperus laat zich niet meer intimideren door het rechtsgevoel van juridisch Nederland. ‘Met zijn onschuldigen in de cel, met zijn afluisterorgie, met de beschamend lage oplossingspercentages van criminaliteit onder het motto ‘misdaad loont’.’

Onschuldigen zitten in de gevangenis, schuldigen ontspringen de dans. Het zijn slechte dagen voor Rechtsstaat Nederland. Door al het Oranje-rumoer en door de kruitdampen van de eurocrisis zou je haast vergeten dat het Nederlands rechtsgevoel onlangs tweemaal bruut werd verkracht.

Niet lang na elkaar deden zich twee grove gerechtelijke dwalingen voor. Er was de ophefmakende zaak van de Chinese restaurantmoord in Breda. Zes mensen werden, naar het zich laat aanzien, ten onrechte veroordeeld en gevangen gezet op basis van afgedwongen bekentenissen voor een niet door hen gepleegde moord.

Tegelijkertijd werden de aanstichters van het ‘scooterdrama’ in Nijmegen tot ontsteltenis van velen juist vrijgesproken. Wegens zogenaamd gebrek aan bewijs. Na een verijdelde roofoverval had dit scooterduo bij een dollemansrit een 50-jarige Arnhemmer op een zebrapad doodgereden. Het duo werd vrijgesproken van doodslag, omdat niet ‘bewezen’ kon worden wie van de twee aan het stuur had gezeten. De daders beriepen zich op hun zwijgrecht. Het Gerechtshof sprak van een ‘onbevredigend vonnis’. Dat lijkt me de gotspe van de eeuw.

Eén van de advocaten van het scooterduo, de beroemde strafpleiter Bram M., verklaarde bij Knevel & Van den Brink (29 mei) dat het vonnis weliswaar ‘onbevredigend voor de nabestaanden is, maar het is bevredigend omdat de rechtsstaat werkt’. Die reactie kan vaker in juridische kring worden gehoord: ‘liever vrijspraak bij twijfel dan het risico dat een onschuldige wordt veroordeeld’.

Zo’n kil-procedurele benadering is een gruwel voor niet-juridisch geschoolde leken. Het vrijuit laten gaan van het scooterduo vloekt met elk elementair besef van goed en kwaad, met elke gezond verstand-moraliteit, zoals ook het zich beroepen op zwijgrecht in een zaak als deze toch eigenlijk moreel verwerpelijk is.

Lees verder:

Kortsluiting

We stuiten hier op de kortsluiting tussen het rechtsgevoel van de juridische wereld en het rechtsgevoel van de niet-juridische leek. Daar zit nogal wat speling tussen, zeker in een land als Nederland waar juryrechtspraak door burgers taboe is en toga’s heilig zijn.

Er wordt graag vroom gepraat over de RECHTsSTAAT. In grote chique kapitalen. Na de totalitaire ervaringen van de 20ste eeuw is de rechtsstaat met recht een heilig bezit, dat de individuele vrijheidsrechten van de burger tegen de potentiële willekeur van staatsmacht garandeert en beschermt. Maar de rechtsstaat heeft, in mijn apocriefe definitie ervan, ook een horizontale dimensie.

Een staat is ook pas een rechtsstaat als in overtuigende mate recht wordt gedaan aan het overlappende rechtsgevoel van de bevolking, doordat misdaad niet loont, maar bestraft wordt.

Het probleem is nu dat het niet goed gaat met de Nederlandse rechtsstaat in beide betekenissen. De zaak van ‘de Zes van Breda’ staat niet op zichzelf. Dit weekend nog maakte het CBS bekend dat de afgelopen tien jaar maar liefst 30.000 mensen onschuldig in de cel zaten. Het hoogste aantal van Europa! De Nederlandse staat blijkt ook nog eens wereldrecordhouder afluisteren te zijn. Hoezo rechtsstatelijke terughoudendheid tussen staat en burger?

Ook de zaak van het scooterduo staat helaas niet op zichzelf. Zijn het hier nog juridische haarkloverijen die dat daderduo vrijuit hebben laten gaan – de Hoge Raad is nu aan zet om dat te corrigeren – erger is het dat criminelen massaal vrijuit gaan door een volstrekte overbelasting van wat lelijk de ‘strafrechtketen’ wordt genoemd: de capaciteitsproblemen van het politie-opsporingsapparaat, het Openbaar Ministerie en de rechterlijke macht.

Wie ooit het schokkende rapport van de Algemene Rekenkamer onder ogen heeft gehad over ‘de onderpresterende wanprestaties van de strafrechtketen’ zal het woord rechtsstaat niet meer in grote kapitalen schrijven, maar in kleine, bescheiden lettertjes. De Nederlandse rechtsstaat blijkt een zooitje.

Ik laat me niet meer intimideren door het rechtsgevoel van juridisch Nederland. Met zijn onschuldigen in de cel, met zijn afluisterorgie, met de beschamend lage oplossingspercentages van criminaliteit onder het motto ‘misdaad loont’.

Ooit, toen het er echt om ging, bij de rechtsverkrachting tijdens de nazi-bezetting van Nederland, bleek het rechtsgevoel van de eenvoudige Februari-stakers beter ontwikkeld dan dat van onze topjuristen in oorlogstijd.

Nooit mag de rechtsstaat de neus ophalen voor elementair rechtsgevoel.

Bron: Volkskrant

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uit de Media. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s