Crisis als krachtvoer

Aanzet tot een discussie over de grondslagen van sociaal-agogisch werk
Sandra Geelhoed, Joep Hanrath, Loes Houweling, Ed de Jonge,
Raymond Kloppenburg, Els Overkamp en Dirk Postma

Het zoeken naar gemeenschappelijke grondslagen is een hachelijke onderneming. Paradoxaal genoeg
verkeert een zoektocht naar ‘wat ons bindt’ vaak in haar tegendeel; het slaan van piketpaaltjes, het
markeren van grenzen, van wat ons verdeelt. Met onze aanzet tot een discussie over de grondslagen
van social work richten we ons nadrukkelijk niet op de indeling van werkvelden, beroepsprofielen en
opleidingsprofielen en onderwijsstructuren, maar op de vraag die daar aan voorafgaat: de vraag naar
wat ons in het professionele handelen gezamenlijk uitdaagt. Antwoorden op die vraag zoeken we in de
maatschappelijke transities waaraan we momenteel gezamenlijk onderworpen zijn, en waarin het lot
van sociaal-agogische beroepsgroepen in sterke mate met elkaar verbonden zijn. Daarbij richten we
onze blik van buiten naar binnen: welke ontwikkelingen doen zich op dit moment in de samenleving
voor en wat betekenen deze ontwikkelingen voor de sociale professionals die we opleiden?

De maatschappelijke transities die een grote impact zullen hebben op de richting, aard en omvang van
onze sociaal-agogische werkvelden lijken we allen onder een of andere crisis-noemer te kunnen vangen.
Daarmee doelen we niet alleen op de financieel-economische crisis die de wereld momenteel teistert en
de publieke bezuinigingsdruk die daarmee samenhangt, maar ook op het onbetaalbaar worden van de
klassieke verzorgingsstaat, de vermeende teloorgang van solidariteit en gemeenschapsverbanden, de
scherper wordende tweedeling tussen zelfredzame burgers en kwetsbare groepen, de omstreden
opmars van het marktdenken in de publieke sector, het maatschappelijk onbehagen ten aanzien van
leefbaarheid, veiligheid en multiculturele samenleving, het tanende vertrouwen in sociale professionals,
de milieucrisis en niet te vergeten de crisis in het hoger onderwijs.

We willen het crisiswoord niet vaker dan nodig in de mond nemen, want daarmee zouden we de morele
paniek en ‘sociale hypochondrie’ in onze samenleving alleen maar verder aanwakkeren. Om ons tegen
een sluimerend doemdenken te wapenen, willen we juist een nuchtere en realistische kijk op de
heersende crises ontwikkelen en dit crisisbewustzijn aangrijpen als hefboom om de grondslagen van de
sociaal-agogische werkvelden opnieuw tegen het licht te houden. Een realistisch crisisbewustzijn kweekt
een gevoel van urgentie en mobiliseert ons, sociale professionals, om gezamenlijke stappen te zetten
die de levensvatbaarheid van de sociale sector als geheel versterken.

Onder de grondslagen van social work verstaan we in dit verband de uitgangspunten, waarden en
attitudes die sociaal-professioneel handelen mogelijk maken. Deze grondslagen bedenken we niet, maar
worden door sociale professionals doorgaans als vanzelfsprekend in hun handelen en oordelen
voorondersteld. Waar deze uitgangspunten, attitudes en waarden in tijden van rust en continuïteit vaak
impliciet blijven omdat ze als vanzelfsprekend ons handelen en oordelen begeleiden, dwingen
ingrijpende maatschappelijke transities ons momenteel om die vooronderstellingen te expliciteren,
opnieuw tegen het licht te houden, en zo nodig bij te stellen. Van wetenschapsfilosoof Kuhn weten we
dat nieuwe paradigma’s niet in tijden van rust en regelmaat, maar in tijden van crisis ontstaan; doordat
nieuwe vraagstukken niet langer vanuit de bestaande referentiekaders geduid kunnen worden, tekenen
zich de contouren af van een nieuw paradigma. In tijden van crisis hoeven we daarom niet diep te
graven naar die grondslagen, maar liggen deze in zekere zin aan de oppervlakte. Scratching the surface,
dat is precies wat we in deze discussieaanzet doen; door een brede actualiteitenanalyse en
discoursanalyse hopen we enkele ingrijpende transities te schetsen, waar sociale professionals
gezamenlijk een antwoord op zullen moeten vinden.

Lees Rapport: Crisis als krachtvoer

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Rapport. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s