Wie presentie zaait, zal presentie oogsten

Wat is presentie? Presentie beoefenaren gaan een relatie aan met mensen die zorg en steun nodig hebben. Het draait in presentie om attentie en aandacht. Zorgorganisaties ontberen presentie, zo leren we wanneer wij in het ziekenhuis of verpleeghuis terecht komen. De presentietheorie (Baart, 2004) is een kritische reflectie hierop, de kritiek van de distantiëring. Distantiëring is gedrag dat tegenovergesteld is aan presentie. Hoe kunnen we de disbalans tussen afstand en nabijheid in de zorg herstellen?

Baart (2004) beschrijft vier tekorten die door distantiëring optreden in de hedendaagse zorgverlening: belemmerde toegankelijkheid, ontkoppeling van zorgtaken, bureaucratie, bedrijfsmatigheid en snelheid. Het grootschalige kwaliteitsproject van het ministerie van VWS heet dan ook ‘Sneller beter’. Zachtmoedigheid, mededogen, betrokkenheid en langdurigheid worden als soft en zwak beschouwd, fermheid, en afstandelijkheid (distantiëring) zijn in zwang. Dit leidt tot institutioneel geweld, waardoor de ellende van mensen die ziek of gehandicapt zijn, wordt vergroot in plaats van verzacht.

Distantiëring is verklaarbaar uit verschillende tendensen: marktwerking, financiële beheersing, schaalvergroting,
verdeling van schaarste, professionalisering, protocollering, ‘veraanzienlijking’, taal en sturing. Marktwerking en financiële beheersing De invoering van marktwerking wordt door velen beschouwd als een ‘trigger’ van distantiëring. Marktwerking komt voort uit een economisch perspectief en toegepast in de dienstverlening kan het leiden tot instrumentatie en bureaucratisering. Net als bijvoorbeeld vriendschap, laat zorg zich moeilijk verhandelen. Een zorgrelatie is geen ruilrelatie (Mol 2006), voor de patiënt valt er niets te ruilen. In de zorg is er geen wederzijdse maar een eenzijdige afhankelijkheid. Daardoor wordt de invoering van marktwerking in een zo specifiek dienstverlenende sector als zorg als niet passend, zelfs als immoreel ervaren. Presentie past niet bij prestatiecontracten omdat het resultaat van aandacht geven niet goed is te meten. Het meten is al een fenomeen op zich, wat hebben we uiteindelijk aan de benchmarks die in zorgorganisaties worden gedaan (Peters & Pouw, 2005)?

Lees verder

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Artikelen, Presentiebenadering. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s