Mindfulness: een moderne behandelingswijze vanuit een eeuwenoude traditie

Frits Koster

Frits Koster leefde een aantal jaren als boeddhistisch monnik in Zuidoost-Azië, is meditatiebegeleider en geeft voorlichting over stresshantering en burnoutpreventie in de gezondheidzorg. Hij is auteur van diverse boeken en is zich aan het ontwikkelen tot aandachttrainer (zie www.fritskoster.nl voor meer informatie). Frits werkt op deeltijdbasis in de GGZ en weet veel van Mindfulness. Alle aanleiding om hem eens een aantal vragen voor te leggen over deze nieuwe richting in de psychiatrie.

Wat is Mindfulness eigenlijk?
‘Mindfulness is de Engelse vertaling van een kernbegrip dat in het Pali – een oude Aziatische taal waarin de oorspronkelijke geschriften van het boeddhisme zijn opgesteld –  sati wordt genoemd. Sati betekent het observeren of in figuurlijke zin oog in oog zijn met wat zich in het nu in of aan ons voordoet.

Het impliceert tegenwoordigheid van geest; ontspannen aandacht. Sati heeft als functie het niet vergeten wat nu plaatsvindt; de Amerikaanse psychiater/meditatie begeleider Mark Epstein beschrijft het dan ook als ‘het ons herinneren wat in het nu gebeurt’.

Volgens de boeddhistische psychologie heeft Mindfulness een beschermende werking en kan zij beschouwd worden als een levensvriend of beschermengel. Eigenlijk is het moeilijk om een precieze Nederlandse
vertaling te geven en om de specifieke observatieaspecten te blijven accentueren gebruikt men vaak de term Mindfulness. Een Nederlandse vertaling die mijns inziens zeer in de buurt komt is ‘opmerkzaamheid’, terwijl
men ook vaak spreekt over aandacht of aandachttraining.

Mindfulness vindt plaats wanneer sprake is van drie componenten, die met elkaar verbonden worden. Allereerst is er bewustheid of tegenwoordigheid van geest; een helder gewaar zijn wat zich in het nu in of aan ons voordoet. Een ander belangrijk aspect bij Mindfulness is acceptatie. Mindfulness wijst niets af. Het (ver)oordeelt niet, alles wat op het moment plaatsvindt mag er zijn. In die zin brengt Mindfulness- of aandachttraining een bepaalde mildheid of vriendelijkheid met zich mee. Ten slotte is er een belangrijk ingrediënt dat ik zou benoemen als ‘het niet met het object identificerend observeren’. Dit verwijst naar een wonderlijk fenomeen dat we als mens allemaal kennen. Van geboorte af aan neigen we er namelijk toe ons te vereenzelvigen met van alles en nog wat. Zo vereenzelvigen we ons met ons lichaam; we ontwikkelen een symbiose met onze moeder of andere mensen; we hechten ons aan bezittingen en beschouwen ze als een verlengstuk
van onze persoonlijkheid. Ook op innerlijk niveau vinden deze identificatiepatronen volgens de boeddhistische psychologie plaats. Zo gaan we ons identificeren met gemoedstoestanden (‘mijn woede’, ‘mijn depressie’) en gedachten en worden hier soms volledig door betoverd of zelfs geobsedeerd.

Mindfulness beschouwt al deze menselijke ervaringen en verschijnselen juist objectief en observeert op een niet ermee vereenzelvigende manier wat zich in het nu voordoet.

Om dit te verwezenlijken blijkt het op een subtiele, accepterende maar ook nuchtere manier benoemen of innerlijk noteren wat we op het moment gewaar zijn zeer functioneel. We gaan gedachten, gevoelens en zintuiglijke prikkels hierdoor erkennend maar ook nuchter opmerken of etiketteren, als ‘horen’, ‘horen’, ‘horen’; ‘denken, ‘denken’, ‘boosheid, ‘verdriet’, enzovoort. Zo ontwikkelen we een houding waarmee we vanuit een meta- of getuigenperspectief observeren wat zich van moment tot moment voordoet.’

Lees verder

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Mindfulness. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s