SOCRATISCH MOTIVEREN

Martin Appelo

Uit de inleiding van het boek Socratisch Motiveren:

Neem even de tijd om te bedenken wanneer u voor het laatst uit vrije wil een ingrijpende verandering aanbracht in uw dagelijkse routine. U stopte bijvoorbeeld met roken of snoepen, verhuisde, ging regelmatig sporten, veranderde van baan, ging bij uw partner weg of begon een nieuwe relatie. Waarom deed u dat? Omdat iemand u vertelde dat het beter was? Of omdat u het zelf wilde? Wat was meer bepalend; innerlijke motivatie of extern advies? En hoe waren uw omstandigheden op dat moment? Liep alles op rolletjes of was het een verwarrende, onstuimige of vervelende periode?

Hebt u ooit uw leven op advies van anderen ingrijpend veranderd terwijl u daar geen zin in had en wist dat het geen consequenties zou hebben wanneer u het niet zou doen? Bent u wel eens geconfronteerd met omstandigheden die u dwongen uw leven ingrijpend te wijzigen terwijl u daar niet op zat te wachten? Hoe voelde dat? Hoe vaak veranderde u van geloof omdat iemand van een bepaald kerkgenootschap aanbelde om even met u te praten? Van hoeveel clubs bent u lid en op hoeveel tijdschriften of kranten hebt u een abonnement omdat iemand u daarover aanschoot tijdens het winkelen? Neemt u vaak uitgebreid de tijd om een telefonische enquête of verkooppoging aan te horen en de vragensteller vriendelijk te woord te staan? Precies! Echt veranderen doen de meeste mensen alleen maar wanneer ze daartoe innerlijk gedreven worden. Veranderen tegen je zin in leidt meestal, en in elk geval altijd eerst tot frustratie, boosheid of verdriet. Daar waar je naar toe moet, is dan immers niet de plek waar je wilt zijn. Mensen die ons iets proberen aan te smeren terwijl wij geen hulpvraag of behoefte uiten, ervaren we als irritant en opdringerig. Hoe vriendelijk ze er ook bij kijken, hoe aardig ze het ook formuleren.

Maak nu eens de volgende overwegingen. Wat doet u liever: thuiszitten met een depressieve stemming, zonder energie en met veel negatieve gedachten en gepieker, of dagelijks naar uw werk gaan terwijl elke minuut u vreselijk tegenstaat, u de collega’s ronduit vervelend en het salaris te laag vindt en de reis altijd een ergernis is vanwege de extreme drukte? Waar kiest u voor: bij uw partner blijven terwijl ze alleen maar zeurt dat u te weinig aandacht geeft of hij alleen maar aan zichzelf denkt, de hartstocht ver te zoeken is en de dagelijkse routine voelt als een verstikkende sleur? Of scheiden, alleen verder gaan, een deel van uw sociale netwerk verliezen, kleiner wonen, nog meer gedoe met agenda’s en de kinderen opzadelen met de consequenties van uw relationele onvermogen?

Wie leeft het meest in harmonie met zichzelf? De gitaarspelende zwerver zonder bezittingen die met de zon meereist, leeft van het geld dat de mensen in zijn kist gooien en de avonturen die hij onderweg beleeft of de hardwerkende tweeverdiener met kinderen, eigen huis, vrienden, clubs en verenigingen, en alle verplichtingen die dat met zich meebrengt?

We weten het niet. Het leven is meestal niet een keuze tussen goed en kwaad, maar tussen twee min of meer kwade of goede opties. Het is maar net welk perspectief je hanteert. Een keuze is nooit alleen maar gerelateerd aan externe, objectieve waarden en normen. Individuele, subjectieve, tijd- en omstandigheden gebonden afwegingen spelen altijd een rol. Alles is relatief. Mensen veranderen daarom meestal niet vanwege het gebrek aan voordelen of vanwege de nadelen van hun huidige situatie als zodanig, maar omdat die situatie relatief meer nadelen of minder voordelen heeft dan het (veronderstelde) alternatief.

In de voorbeelden hierboven betekent depressief thuiszitten ook dat de persoon niet meer naar dat vervelende werk gaat. Het thuiszitten is vervelend maar heeft mogelijk minder nadelen dan weer werken. Een zeurende, saaie, intimiteitloze relatie is niet leuk maar heeft wel als voordeel dat je weet waar je aan toe bent en het voorkomt veel gedoe. Scheiden geeft zeker veel nadelen en het is maar afwachten hoeveel voordelen dat oplevert. De zwerver is dan misschien meer in evenwicht maar zijn schaaltjes zijn veel minder gevuld dan die van de tweeverdiener! We klagen en praten vooral over nadelen van ons huidige bestaan maar ondertussen maken we de balans op en kiezen we liever het zekere voor het onzekere!

Waarom komt er vaak zo weinig van goede voornemens terecht? Of het nu gaat om stoppen met snoepen of roken, minder eten om af te vallen, aardiger tegen elkaar zijn, meer tijd aan geliefden besteden, op tijd naar bed gaan of noem maar op. De meeste pogingen om het nu eens echt anders te doen, duren vaak maar kort. Dan vallen we terug in ons oude patroon. Dat komt omdat gewoonten vaak ingesleten of geautomatiseerd zijn. De mentale programma’s die het vertrouwde gedrag aansturen, liggen in ons brein als het ware continu klaar om geactiveerd te worden.

Lees verder

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Socratische Dialoog. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s