Eenzame zielen en hun kracht

Een vrouw die tien jaar dood lag in haar huis, lijkt het toppunt van eenzaamheid. Maar eenzaamheid hoeft niet altijd alleen maar negatief te zijn.

Door Colet van der Ven / Trouw

Tien jaar lang lag ze dood op haar bed. Niet gemist, niet gezocht, vorige week gevonden. Niet door haar dochter, niet door de buren, niet door een vriendin maar door bouwvakkers. Hoe eenzaam kan een mens zijn? En hoeveel gezichten heeft eenzaamheid?

Filosoof en sociaal onderzoekster Anja Machielse verkent de leefwereld van de extreem eenzamen. Zij maakt onderscheid tussen sociale eenzaamheid waarbij er wel een partner is maar geen grotere vrienden- of kennissenkring, en emotionele eenzaamheid waarbij iemand wel een breder verband om zich heen heeft, maar een zielsverwant node mist. Sommige mensen, zoals waarschijnlijk de overleden vrouw, gaan gebukt onder de last van zowel sociale als emotionele eenzaamheid. Er is niemand, was vaak al lang niemand en er zal niemand zijn. En dat kan een persoon zo uithollen dat hij of zij zelf tot een niemand vervaagt.

Vloek
Het besef overbodig te zijn is voor een mens onverdraaglijk, stelt Joachim Duyndam, Socrates hoogleraar Wijsbegeerte aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Hij treedt met deze gedachte in de voetsporen van de Duits-joodse filosofe Hannah Arendt die het van een diepe tragiek noemde om ‘onnodig’ verklaard te worden, om onvrijwillig afgesneden te zijn van de ander, de wereld. Arendt betitelde dat besef van overbodigheid als de vloek van de moderne massamens: ontworteld, geïsoleerd, niet gezien. Om wanhopig van te worden.

De Amerikaanse schilder Edward Hopper zag hen wel, deze eenzame zielen, en gaf hen een tweede leven op het doek. Verstrakt zitten ze aan een bar, als stramme poppen liggen ze in een strandstoel, met nietsziende ogen kijken ze in een treincoupé langs elkaar heen. Ze zijn samen maar alleen. Of ze zijn alleen. Leunen voorovergebogen op de rand van een stoep, turen naakt op een hotelbed door het raam, staren in een café in een droesemig kopje koffie. Ze ademen desolaatheid en verlatenheid uit, deze bleke wezens. Ze hebben de wereld opgegeven en de wereld hen.

Lees verder

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uit de Media, Zingeving. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s