We zijn ons geloof kwijt – en de leegte is groot

Wat is in de plaats gekomen voor godsdienst? Populisme vult de leegte met angst voor de normen en waarden van vreemdelingen. Fundamentalisme claimt voor de ontstane leegte het alternatief te bieden. De politiek móet antwoorden, betoogt Hans Schilderman.

Wilders’ woorden dat onze Tweede Kamer een nepparlement is, klinken nog na. Natuurlijk door het luide protest vanuit de volksvertegenwoordiging, maar vooral ook door de open zenuw die hij daarmee in de samenleving raakt. Het kiezersvolk is op drift en dreigt de band met gevestigde partijen kwijt te raken. Wat weinig onderkend wordt, is dat die problemen kunnen samenhangen met het betekenisverlies van godsdienst en levensovertuiging.

Op het eerste gezicht heeft de secularisatie van de Nederlandse samenleving weinig ingrijpende consequenties gehad. We zijn er kennelijk niet slechter door geworden en de ontzuiling kent nu eenmaal overduidelijke verworvenheden. Maar de teloorgang van godsdienst en levensovertuiging laat ook een leegte achter.

Levensovertuigingen bieden een cultuur voor verbetering van de geest. In maatschappelijk opzicht doen ze daarbij een beroep op een kader van waarden en normen, dat tegenwoordig – zo lijkt het – vaak wordt gemist. In peilingen door het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat op de schaal van nationaal probleembesef, vragen van burgers over waarden en normen met stip bovenaan staan – ver boven gangbare politieke issues als werkgelegenheid, sociaal stelsel of milieu.

Een politiek die normatieve zorgen niet serieus neemt of niet in staat blijkt om de morele angsten die het oproept te beteugelen, betaalt dit onvermogen met populisme en fundamentalisme. Terwijl populisme de leegte van verloren overtuigingen vult met morele angst voor de waarden en normen van vreemdelingen, kenmerkt fundamentalisme zich door morele overmoed in de claim dat zij voor de ontstane leegte het verplichte alternatief biedt.

Lees verder

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uit de Media. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s